دعبل خزاعی: شاعرِ شجاعت و شهادت، زبان گویای تولّا و تبرّی اهلبیت(ع)
دعبل خزاعی از برجستهترین و دلیرترین شاعران شیعی در سدههای نخستین اسلام است که شعر را به سلاحی برای دفاع از حق و ولایت اهلبیت(ع) بدل ساخت. او در سال ۱۴۸ هجری قمری، همزمان با عصر امامت امام جعفر صادق(ع)، در قبیلۀ بنیخزاعه ــ از قبایل شناختهشده در دوستی با امیرالمؤمنین(ع) و حامیان آن حضرت در صفین ــ دیده به جهان گشود. پیشینۀ خانوادگی دعبل سراسر با ایثار، شهادت و شعر ولایی گره خورده بود؛ چنانکه جدّ او عبدالله بن بدیل به همراه سه برادرش در صفین به شهادت رسید و پدر، جدّ، برادر، عمو و عموزادۀ او همگی شاعرانی بودند که در مدح ائمۀ اطهار(ع) شعر میسرودند.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
دعبل خزاعی با شجاعتی کمنظیر، تعهد اعتقادی خود به تولّای اهلبیت(ع) و تبرّی از خلفای بنیعباس را آشکارا بیان میکرد و در روزگاری که زبانها در برابر قدرت خاموش میشد، او بیپروا به هجو خلفای عباسی همچون هارون، مأمون، معتصم، واثق و متوکل پرداخت. اشعار او، سرشار از مراثی جانسوز و مدایح عمیق اهلبیت(ع)، بیانگر روحی آزاده و ایمانی استوار است که از تهدید و تعقیب نهراسید. سرانجام این شاعر مجاهد، در شهر طَیب (میان خوزستان و واسط)، بهدست عامل خلیفه و با نیزۀ زهرآلود به شهادت رسید و نامش در تاریخ تشیع بهعنوان شاعرِ شهادت و ولایت جاودانه شد.
کتاب «دعبل خزاعی» اثر دکتر علیاکبر ولایتی و منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، پژوهشی مستند و تحلیلی درباره زندگی، شخصیت و جایگاه تاریخی یکی از شجاعترین شاعران ولایی تاریخ اسلام است. این اثر، دعبل را نهتنها بهعنوان شاعری توانا، بلکه بهمثابه کنشگری اعتقادی و فرهنگی در تقابل با خلافت عباسی معرفی میکند.
دکتر ولایتی در این کتاب، با تکیه بر منابع معتبر تاریخی و ادبی، به بررسی نقش شعر در دفاع از مکتب اهلبیت(ع)، پیوند خاندان دعبل با فرهنگ جهاد و شهادت، و جایگاه او در سنت ادب متعهد شیعی میپردازد. همچنین شرایط سیاسی عصر عباسی و خطراتی که دعبل آگاهانه به جان خرید، بهروشنی ترسیم شده است. کتاب «دعبل خزاعی» از مجموعه آثار انتشارات آفتاب، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ تشیع، ادب عربی و علاقهمندان به شعر مقاومت و ولایت بهشمار میآید.
