شمس‌الدین خفری: حکیمِ پیونددهندۀ فلسفه، ریاضیات و عرفان شیعی در آستانۀ حکمت متعالیه

شمس‌الدین محمد بن احمد خَفری از چهره‌های برجستۀ اندیشۀ فلسفی و علمی ایران در آغاز عصر صفوی است؛ فیلسوف، ریاضی‌دان و منجمی که در دوره‌ای حساس از تاریخ تشیع، نقشی علمی و اجتماعی توأمان ایفا کرد. او در غیاب محقق کرکی، بزرگ‌ترین عالم شیعۀ عصر صفوی، به قائم‌مقامی از سوی وی، رسیدگی به امور و مراجعات مردم را بر عهده داشت و بدین‌سان از اعتماد علمی و جایگاه اجتماعی والایی برخوردار بود.

شمس‌الدین خفری: حکیمِ پیونددهندۀ فلسفه، ریاضیات و عرفان شیعی در آستانۀ حکمت متعالیه
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
 
خفری از شاگردان برجستۀ صدرالدین دشتکی به‌شمار می‌رفت و بنابر برخی اقوال، از محضر علامه جلال‌الدین دهرانی نیز بهره برد. وی حکمت مَشّاء را نزد صدرالدین دشتکی آموخت، اما روحیۀ ژرف عرفانی و فضای فکری گشوده‌شده در عصر صفوی، او را از صرف فلسفۀ مشائی فراتر برد. ذوق عرفانی شخصی، همراه با رجوع گسترده به احادیث مأثور و معارف برگرفته از ائمۀ معصومین(ع)، زمینه‌ای فراهم ساخت تا شمس‌الدین خفری در مسیر تحول فلسفۀ اسلامی گام بردارد.
از این منظر، خفری را می‌توان از پیشگامان شکل‌گیری مبانی نخستین حکمت متعالیه دانست؛ اندیشمندی که پیش از تبلور کامل این مکتب در آثار ملاصدرا، کوشید میان عقل فلسفی، شهود عرفانی و معارف وحیانی پیوندی درونی برقرار سازد. اثر او، از جمله «اشعار اربعه»، بازتابی از همین تلاش فکری در جهت تلفیق فلسفه، عرفان و حدیث است.
کتاب «شمس‌الدین خفری» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی و منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، یکی از مجلدات ارزشمند مجموعه شناخته‌شدۀ «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» است؛ مجموعه‌ای که به معرفی اندیشمندانی می‌پردازد که نقش‌آفرین تحولات فکری و تمدنی ایران و جهان اسلام بوده‌اند.
دکتر ولایتی در این اثر، با رویکردی تاریخی–تحلیلی، به بررسی زندگی‌نامه، استادان، آثار علمی و جایگاه فکری شمس‌الدین خفری می‌پردازد و نقش او را در گذار از فلسفۀ مشّاء به سوی فلسفۀ شیعیِ متکی بر حدیث و عرفان تبیین می‌کند. کتاب نشان می‌دهد که چگونه خفری، در بستر فکری عصر صفوی و در سایۀ گسترش اندیشۀ شیعی، زمینه‌های اولیه شکل‌گیری حکمت متعالیه را فراهم ساخت.
در این اثر، شمس‌الدین خفری نه صرفاً به‌عنوان یک فیلسوف یا منجم، بلکه به‌مثابۀ آفرینندۀ یک مسیر فکری نو در تاریخ فلسفۀ اسلامی ایران معرفی می‌شود؛ مسیری که عقل، نقل و شهود را در منظومه‌ای واحد گرد هم می‌آورد. کتاب «شمس‌الدین خفری» انتشارات آفتاب، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران فلسفۀ اسلامی، تاریخ تشیع و تحولات فکری عصر صفوی به‌شمار می‌رود.
 

شمس‌الدین خفری

ارسال نظر