مولانا جلالالدین محمد بلخی: قله بیبدیل عرفان اسلامی و شاعر جاودان عشق و معرفت
مولانا جلالالدین محمد بلخی از بزرگترین ـ و به تعبیر بسیاری، بزرگترین ـ شاعر و عارف تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران است؛ شخصیتی که عرفان اسلامی با نام او به اوج شکوفایی و جهانیشدن رسید. او در بلخ زاده شد و از همان آغاز، در بستری از دانش دینی، معنویت و جستوجوی حقیقت بالید. نسبت دادن تبار پدری مولانا به ابوبکر، خلیفۀ اول اگرچه در منابع ذکر شده و قرائنی برای آن آوردهاند، اما با واقعیتهای تاریخی بهطور کامل تطبیق ندارد و نمیتوان آن را امری قطعی دانست.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
مولانا نهفقط تاجی بر سر عرفان اسلامی، بلکه ـ با اندکی جسارت ـ نمادی از عرفانِ نزدیک به روح تشیع است؛ عرفانی که محبت، ولایت و حقیقت را در پیوندی عمیق با تعالیم اهلبیت(ع) میبیند. به تعبیر جلال همایی، در عمق اندیشهها، باورها و سخنان مولوی، بهویژه در مثنوی معنوی، جلوهای روشن از محبت و هواخواهی امیرالمؤمنین علی(ع) و خاندان پیامبر اکرم(ص) دیده میشود؛ گرایشی که میتوان آن را با بنیادهای اصلی تشیع به معنای عام کلمه همسو دانست.
با این همه، عظمت مولانا چنان فراگیر است که نهتنها عامۀ مردم، بلکه بسیاری از خواص نیز به ژرفای واقعی اندیشه، عرفان و پیام تمدنی او دست نیافتهاند. مولانا شاعری نیست که تنها خوانده شود؛ او تجربهای زنده از عشق الهی، سلوک معنوی و حقیقتجویی است که قرنهاست دلها را در جهان اسلام و فراتر از آن به خود جذب کرده است.
کتاب «مولانا جلالالدین محمد بلخی» اثر دکتر علیاکبر ولایتی و منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، از آثار شاخص این مجموعه در معرفی مفاخر تمدن اسلامی–ایرانی است که با نگاهی عالمانه و در عین حال قابل فهم، به زندگی، اندیشه و جایگاه تمدنی مولانا میپردازد.
دکتر ولایتی در این کتاب، مولانا را نه صرفاً یک شاعر بزرگ، بلکه پدیدهای تمدنی معرفی میکند؛ عارفی که عرفان اسلامی را به زبان شعر جهانی کرد و پیوندی عمیق میان عشق الهی، عقل معنوی و اخلاق انسانی برقرار ساخت. کتاب بهویژه بر جایگاه مثنوی معنوی، ریشههای فکری مولانا و نسبت عرفان او با معارف اسلامی و محبت اهلبیت(ع) تمرکز دارد و برداشتهای سطحی یا یکسویه از شخصیت مولانا را به چالش میکشد.
این اثر، مولانا جلالالدین محمد بلخی را بهعنوان قله عرفان و ادب فارسی و یکی از سرمایههای ماندگار فرهنگ اسلامی معرفی میکند و برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان عرفان و ادبیات فارسی، منبعی معتبر و راهگشا بهشمار میآید.
