آقا محمد بیدآبادی؛ حلقهٔ استوار تداوم حکمت صفوی در گذار به عصر افشار و زند
آقا محمد بیدآبادی، از برجستهترین حکیمان و عارفان شیعه در قرن دوازدهم هجری است که در روزگار فروپاشی ساختارهای سیاسی صفوی و بیم گسست سنتهای علمی و حکمی، با همت بلند خود میراث گرانسنگ فلسفه و عرفان شیعی را زنده نگاه داشت و آن را به نسلهای بعد منتقل کرد . کتاب «آقا محمد بیدآبادی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر، دریچهای است به زندگی، اندیشهها و تأثیر ژرف این حکیم فرزانه بر جریان فلسفه و عرفان ایران اسلامی .
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که پنجاه و یکمین جلد از مجموعهٔ «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» (ولایتی) به قلم دکتر علیاکبر ولایتی است، با زبانی شیوا و مستند به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت آقا محمد بیدآبادی میپردازد . آقا محمد بیدآبادی در سال ۱۱۱۷ هجری قمری در محلّهٔ بیدآباد اصفهان دیده به جهان گشود و در همانجا بالید . او دانش خود را در محضر بزرگانی چون میرزا محمدتقی الماسی (از نوادگان علامه مجلسی) و ملا اسماعیل خواجویی مازندرانی تکمیل کرد و خود به یکی از کانونهای اصلی آموزش فلسفه، فقه و حکمت در اصفهان بدل شد . کتاب حاضر ضمن مرور زندگی پربار این حکیم متأله، به معرفی اندیشههای عرفانی او، نقش بیبدیلش در احیای حکمت متعالیه صدرایی و تربیت شاگردان نامداری میپردازد که هر یک از ارکان بعدی فلسفه و عرفان شیعه شدند .
مشخصات کتاب :نویسنده: علیاکبر ولایتیناشر: انتشارات امیرکبیر (کتابهای جیبی)تاریخ نشر: شهریور ۱۳۹۲ (نخستین چاپ: خرداد ۱۳۹۲)تعداد صفحات: ۱۴۴ صفحهقطع: جیبینوع جلد: شومیزشمارگان: ۲۰۰۰ نسخهشابک: 978-964-303-505-1
ساختار و محتوای کتاب :کتاب «آقا محمد بیدآبادی» در سه فصل اصلی تدوین شده است:نگاهی به تاریخ ایران در دوران زندگی آقا محمد بیدآبادی: مروری بر اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در عصر صفویان، استیلای ابدالیها (افغانها) و دوران افشاریه و زندیه که بیدآبادی در آن میزیست .زندگینامه: شرح حال این حکیم بزرگ از تولد در بیدآباد اصفهان، تحصیلات نزد استادان برجسته، جایگاه علمی و اخلاقی او، و سرانجام وفات در سال ۱۱۹۸ هجری قمری و دفن در تکیهٔ آقا حسین خوانساری در تخت فولاد اصفهان .بیدآبادی؛ احیاکننده فلسفه و عرفان در حوزه علمی شیعه در قرن دوازدهم: مهمترین بخش کتاب که به ابعاد فکری و تأثیرگذاری او میپردازد و شامل موضوعاتی است چون:بیدآبادی و احیای حکمت متعالیه: نقش او در رواج فلسفه ملاصدرا .بیدآبادی و عرفان شیعی: پالایش عرفان از بدفهمیها و بنیانگذاری عرفان صحیح عملی شیعی .شبکهٔ شاگردان: معرفی شاگردان نامداری چون ملا علی نوری، ملا محراب گیلانی، محمدابراهیم کلباسی، صدرالدین کاشف دزفولی و عبدالرزاق بیگ دنبلی که هر یک در تداوم و گسترش حکمت و علوم اسلامی نقش آفریدند .اندیشهها و توصیههای اخلاقی: از جمله تأکید بر جمع میان ظاهر و باطن شریعت، تلاش برای مرگ ارادی، پرهیز از اکتفا به اسلام ظاهری، و اهمیت خودشناسی .اهمیت کتاب:دریچهای به جهان حکمت و عرفان شیعی: این کتاب فرصتی است برای آشنایی با حکیمی که به تعبیر برخی، «سرحلقهٔ عرفای شیعه» در دوران معاصر است و سلسلهٔ بسیاری از عارفان و حکیمان بعدی به او میرسد .منبعی معتبر و در عین حال ساده: اثری مستند به قلم یکی از پژوهشگران معاصر که با زبانی روان برای مخاطب عام، بهویژه جوانان و نوجوانان، نگاشته شده است.پاسدار میراث فکری: شناخت آقا محمد بیدآبادی، شناخت بخش مهمی از تاریخ فلسفه و عرفان ایران در دوران گذار از صفویه به افشاریه و زندیه است و این کتاب به خوبی از عهدهٔ این معرفی برمیآید.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با آقا محمد بیدآبادی، این حکیم و عارف فرزانهٔ شیعه هستید، کتاب «آقا محمد بیدآبادی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخابی ارزشمند است. این کتاب شما را به سفری در روزگار پرآشوب قرن دوازدهم هجری و دنیای پرفیض حکمت و عرفان اصفهان میبرد و با زندگی و آثار اندیشمندی آشنا میسازد که به عنوان پلی استوار میان حکمت صفوی و شکوفایی دوبارهٔ اندیشهٔ فلسفی در قرون بعدی، نقشی بیبدیل در تاریخ فرهنگ ایران زمین ایفا کرد .