عمادالکتاب؛ آخرین حلقه از زنجیره استادان قدیم خوشنویسی و پیونددهنده آن با دوران معاصر
میرزا محمدحسن سیفی قزوینی، مشهور به عمادالکتاب، بیگمان اثرگذارترین خوشنویس دوران قاجار و پهلوی است که نقش بیبدیلی در احیای هنر خوشنویسی و انتقال میراث استادان قدیم به نسل معاصر ایفا کرد . کتاب «عمادالکتاب» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر، روایتی خواندنی و مستند از زندگی، آثار و جایگاه والای این هنرمند فرزانه در تاریخ هنر ایران است.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که در مجموعهٔ «ولایتی» (آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران) به قلم دکتر علیاکبر ولایتی نگاشته شده، با زبانی شیوا و نگاهی پژوهشی به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت و هنر عمادالکتاب میپردازد . عمادالکتاب در ۲۷ فروردین ۱۲۴۰ خورشیدی در قزوین زاده شد و از کودکی به هنر خوشنویسی روی آورد . او که از مقلدان سبک خوشنویسی میرزا محمدرضا کلهر بود و به عنوان کاملکننده شیوه او شناخته میشود، توانست این هنر را از گسستگی نجات داده و به نسلهای بعد منتقل کند . کتاب حاضر ضمن مرور زندگی پرفرازونشیب این هنرمند، به ویژگیهای منحصربهفرد هنری او، از جمله ابداع کتابهای خودآموز خوشنویسی «رسم المشق»، کتابت شاهنامه امیربهادر، و نگارش کتیبههای ماندگار بر بناهای مهمی چون آرامگاه فردوسی، دانشگاه تهران و دارالفنون میپردازد و جایگاه رفیع او را به عنوان آخرین حلقه از زنجیره استادان قدیم خوشنویسی به تصویر میکشد .
مشخصات کتاب:
نویسنده: علیاکبر ولایتی
زیرنظر:سجادمحمدی
ویراستاران: هومن عباسپور، الهام اسحقی، مرتضی فکوری، زهرا کولیوند
ناشر: انتشارات امیرکبیر (کتابهای جیبی)
تاریخ نشر: اردیبهشت ۱۳۹۲
تعداد صفحات: ۱۲۸ صفحه
قطع: جیبی
ساختار و محتوای کتاب:
کتاب «عمادالکتاب» در این مجموعه، با توجه به حجم متناسب و قطع جیبی آن، معمولاً شامل بخشهای زیر است :شرح اوضاع سیاسی و اجتماعی: بررسی شرایط ایران در عصر قاجار و پهلوی که عمادالکتاب در آن میزیست.نگاهی به هنر خوشنویسی: مرور وضعیت خوشنویسی در این دوره و چالشهای پیش روی آن.زندگینامه: شرح حال عمادالکتاب از تولد در قزوین، تحصیل نزد میرزا محمدعلی خوشنویس و مهدی خان مصورالملک، تأسیس آموزشگاه خوشنویسی «دارالکتابه» در تهران، دریافت لقب «عمادالکتاب» از مظفرالدین شاه به پاس کتابت شاهنامه، و حضور فعال در جنبش مشروطه .آثار و تألیفات: معرفی مهمترین آثار عمادالکتاب، از جمله:رسم المشق: یک دوره ۳۶ جلدی خودآموز خوشنویسی که او را به عنوان مبدع کتابهای آموزشی خوشنویسی در تاریخ ایران ثبت کرد .شاهنامه امیربهادر: کتابت نفیس شاهنامه فردوسی که از مهمترین آثار اوست .کتیبهها: نگارش کتیبههای آرامگاه فردوسی، دارالفنون، دانشسرای عالی، دانشگاه تهران، دانشکده الهیات، بیمارستان فیروزآبادی و حضرت عبدالعظیم .سایر آثار: سیاحتنامه استانلی به آفریقا، نامه دانشوران ناصری، ترجیعبند هاتف اصفهانی، اوصافالاشراف .ویژگیهای هنری: تسلط عمادالکتاب بر خطوط نستعلیق (در ابعاد جلی و خفی)، نسخ و شکسته نستعلیق، و نیز تبحر او در نقاشی آبرنگ و سیاهقلم .شاگردان: معرفی شاگردان برجستهای چون علی منظوری، ملکالخطاطین، حسن زرینخط، علیاکبر کاوه، ابراهیم بوذری و علیآقا حسینی که هر یک از خوشنویسان بنام روزگار خود شدند .تصاویر آثار: در پایان کتاب، تصاویری از آثار بهجامانده از عمادالکتاب درج شده است .اهمیت کتاب:دریچهای به جهان هنر اصیل ایرانی: این کتاب فرصتی است برای آشنایی با هنرمندی که به عنوان آخرین حلقه از زنجیره استادان قدیم خوشنویسی، پلی میان سنت و مدرنیته در این هنر اصیل برقرار کرد .منبعی معتبر و در عین حال ساده: اثری مستند به قلم یکی از پژوهشگران معاصر که با زبانی روان برای مخاطب عام، بهویژه جوانان و نوجوانان، نگاشته شده است.معرفی میراث ماندگار: شناخت عمادالکتاب، شناخت بخش مهمی از تاریخ هنر ایران در دوران معاصر است و این کتاب به خوبی از عهدهٔ این معرفی برمیآید.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با عمادالکتاب، این استاد بیبدیل خوشنویسی معاصر ایران هستید، کتاب «عمادالکتاب» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخابی ارزشمند است. این کتاب شما را به سفری در دنیای زیباییشناسی خط و هنر اصیل ایرانی میبرد و با زندگی و آثار هنرمندی آشنا میسازد که کتیبههایش بر بناهای مهم ایران زمین تا ابد جاودانه مانده و نامش به عنوان احیاگر خوشنویسی در تاریخ ثبت شده است .