اخوان الصفا: تاریخ و اندیشه؛ کاوشی در راز و رمز جمعیت سری فیلسوفان ایرانیتبار جهان اسلام
اخوانالصفا و خلانالوفا (برادران پاکدوست و دوستان باوفا)، نام جمعیتی سری و تأثیرگذار در سدهٔ چهارم هجری است که با نگارش مجموعهرسائل خود، یکی از مهمترین دائرةالمعارفهای علمی و فلسفی جهان اسلام را پدید آوردند. کتاب «اخوان الصفا: تاریخ و اندیشه» به قلم دکتر علیاکبر ولایتی، از مجموعهٔ «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» (ولایتی) انتشارات امیرکبیر، پرده از هویت، اندیشهها و میراث ماندگار این گروه رازآلود برمیدارد .
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که در ادامهٔ مجموعهٔ مفاخر و مشاهیر ایران زمین منتشر شده، با زبانی پژوهشی و در عین حال روان به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت و اندیشهٔ اخوانالصفا میپردازد . اخوانالصفا جمعیتی از دانشمندان بودند که احتمالاً ایرانینژاد و شیعیمذهب بوده و در بصره و بغداد فعالیت میکردند . آنان با رویکردی سری و تشکیلاتی، کوشیدند میان شریعت اسلامی و حکمت یونانی آشتی برقرار کنند و با تألیف ۵۲ رساله در موضوعات ریاضیات، علوم طبیعی، نفسانیات و الهیات، تصویری جامع از دانش روزگار خود ارائه دادند . کتاب حاضر ضمن مرور تاریخچهٔ این جمعیت، به تحلیل محتوای رسائل، دیدگاههای فلسفی، سیاسی و اجتماعی آنان، و تأثیر عمیقشان بر جریانهای فکری پس از خود، از جمله فتوت و جوانمردی، میپردازد .
مشخصات کتاب:
نویسنده: علیاکبر ولایتی
زیرنظر: سجاد محمدی
ویراستار: غزاله حجتی
ناشر: انتشارات امیرکبیر (کتابهای جیبی)
تاریخ نشر:تیر۱۳۹۱
تعدادصفحات: ۲۵۶ صفحه
قطع: جیبی
نوع جلد: شومیز
شابک: 978-964-303-442-9
ساختار و محتوای کتاب:کتاب «اخوان الصفا: تاریخ و اندیشه» با بهرهگیری از منابع معتبر تاریخی و فلسفی، به بازشناسی این جمعیت تأثیرگذار میپردازد. بر اساس مقالهای از دکتر ولایتی با همین عنوان، محتوای کتاب شامل بخشهای زیر است :بستر تاریخی: بررسی اوضاع سیاسی و اجتماعی قرن چهارم هجری، دوران انحطاط خلافت عباسی و همزمانی آن با شکوفایی علمی و عقلی جهان اسلام.هویت و ملیت اخوانالصفا: واکاوی در باب ریشههای ایرانی و گرایشهای شیعی این جمعیت سری، با استناد به شواهدی از رسائل آنان از جمله تأکید بر ولایت امیرالمؤمنین (ع) و اهل بیت (ع) .اعضا و تشکیلات: معرفی اعضای شناختهشدهٔ این انجمن از جمله ابوسلیمان محمد بن معشر بستی (مقدسی)، ابوالحسن علی بن هارون زنجانی، ابوالحسن عوفی و زید بن رفاعه که عمدتاً از طریق آثار ابوحیان توحیدی شناسایی شدهاند .رسائل اخوانالصفا: معرفی ساختار و محتوای ۵۲ رساله که در چهار بخش اصلی تنظیم شدهاند: ریاضیات (۱۴ رساله)، طبیعیات (۱۷ رساله)، نفسانیات (۱۰ رساله) و الهیات (۱۱ رساله) .اندیشهها و آراء: تبیین نظام فکری اخوانالصفا از جمله تلفیق شریعت و فلسفه، باور به برابری و برادری، اعتقاد به تأثیر ادیان و حکمای گوناگون (از زرتشت تا افلاطون) در هدایت بشر، و دیدگاههای ایشان دربارهٔ سیاست و مدینه فاضله .تأثیر و میراث: بررسی نقش و تأثیر عمیق اندیشههای اخوانالصفا بر جریانهای فکری پسین از جمله تصوف، فتوتنامهها و حلقههای اتصال حکمت و صناعت در تاریخ تمدن اسلامی .اهمیت کتاب:کشف یک راز تاریخی: این کتاب فرصتی است برای آشنایی با یکی از رازآلودترین و تأثیرگذارترین جریانهای فکری جهان اسلام که هویت نویسندگان آن قرنها در پرده ابهام باقی مانده است .منبعی معتبر و در عین حال ساده: اثری مستند به قلم یکی از پژوهشگران معاصر که با زبانی روان برای مخاطب عام، بهویژه جوانان و نوجوانان، نگاشته شده است.معرفی یک دائرةالمعارف کهن: شناخت اخوانالصفا، شناخت یکی از مهمترین دائرةالمعارفهای علمی و فلسفی جهان اسلام است که قرنها منبع دانشپژوهان بوده است.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با اخوانالصفا، این جمعیت سری و اندیشهوران ایرانیتبار هستید، کتاب «اخوان الصفا: تاریخ و اندیشه» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخابی ارزشمند است. این کتاب شما را به سفری در دنیای پررمزوراز فلسفه و علم در سدههای نخستین اسلامی میبرد و با جمعیتی آشنا میسازد که کوشیدند از ورای قرنها، پیوندی ناگسستنی میان عقل و دین، و حکمت یونانی و شریعت محمدی (ص) برقرار سازند.