احمد نیریزی؛ سلطان خط نسخ ایرانی و کاتب بیبدیل قرآن در عصر صفوی
میرزا احمد نیریزی، مشهور به سلطانی، بزرگترین خوشنویس خط نسخ در تاریخ هنر ایران و مبدع شیوهای خاص در این خط است که به «نسخ ایرانی» شهرت یافت . کتاب «احمد نیریزی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر، روایتی خواندنی و مستند از زندگی، آثار و جایگاه والای این هنرمند فرزانه در گسترهٔ خوشنویسی اسلامی است.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که شصت و نهمین جلد از مجموعهٔ «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» (ولایتی) به قلم دکتر علیاکبر ولایتی است، با زبانی شیوا و نگاهی پژوهشی به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت و هنر احمد نیریزی میپردازد . احمد بن شمسالدین محمد نیریزی در سدهٔ دوازدهم هجری (اواخر حکومت صفوی) در شهر نیریز فارس زاده شد و چنان در هنر خوشنویسی ترقی کرد که به دربار شاه سلطان حسین صفوی راه یافت و ملقب به «سلطانی» گردید . کتاب حاضر ضمن مرور زندگی پرفایدهٔ این هنرمند بزرگ، به ویژگیهای منحصربهفرد هنری او از جمله ابداع شیوهٔ نسخ ایرانی، کتابت ۹۹ مجلد قرآن و ۷۷ مجلد صحیفه سجادیه، و تأثیر ژرف او بر نسلهای پسین خوشنویسان میپردازد .
مشخصات کتاب :نویسنده: علیاکبر ولایتیناشر شرکت سهامی کتابهای جیبی (وابسته به انتشارات امیرکبیر)تاریخ نشر: اسفند ۱۳۹۱تعداد صفحات: ۱۱۲ صفحهقطع: جیبیشابک: 978-964-303-470-2 (منطبق با اطلاعات موجود)
ساختار و محتوای کتاب :کتاب «احمد نیریزی» در این مجموعه شامل ۶ فصل اصلی است:مروری بر اوضاع سیاسی ایران در عصر احمد نیریزی: بررسی شرایط تاریخی و اجتماعی دوران صفوی که این هنرمند در آن میزیست.هنر در دوران صفویه و موقعیت شهر اصفهان: نگاهی به شکوفایی هنری در پایتخت صفوی و جایگاه اصفهان به عنوان مرکز هنر و فرهنگ.زندگینامه: شرح حال تقریباً کاملی از احمد نیریزی، شامل اعتقادات، منش اجتماعی و مذهبی، استادان، شاگردان و پیروان خط او .احمد نیریزی و خط نسخ: تحلیلی از خط نسخ، مقایسه آن با خط کوفی، و بررسی ابداعات نیریزی در این خط .آثار میرزا احمد نیریزی: معرفی آثار برجسته این خوشنویس بزرگ از جمله قرآنهای متعدد و صحیفههای سجادیه. در پایان این فصل، تصاویری از قرآنهای به خط احمد نیریزی نیز درج شده است .کتابشناسی: معرفی منابع موجود درباره این خوشنویس شهیر در پنج بخش: تذکرهها، کتابها، دانشنامهها و لغتنامهها، کتابهای تاریخ و جغرافیا، و مقالات .اهمیت کتاب:دریچهای به جهان هنر اصیل ایرانی: این کتاب فرصتی است برای آشنایی با بزرگترین استاد خط نسخ ایران که نامش با اعتلای این خط در دوره صفوی گره خورده است. شهرت و تسلط احمد نیریزی در نسخ و ثلث، همانند شهرت میرعماد در نستعلیق است و در اصطلاح خوشنویسان هر کجا «میرزای مطلق» گویند، مراد احمد نیریزی است .منبعی معتبر و در عین حال ساده: اثری مستند به قلم یکی از پژوهشگران معاصر که با زبانی روان برای مخاطب عام، بهویژه جوانان و نوجوانان، نگاشته شده است.معرفی میراث ماندگار: شناخت احمد نیریزی، شناخت بخش مهمی از تاریخ هنر ایران در عصر صفوی است و این کتاب به خوبی از عهدهٔ این معرفی برمیآید.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با احمد نیریزی، این سلطان بیبدیل خط نسخ ایرانی هستید، کتاب «احمد نیریزی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخابی ارزشمند است. این کتاب شما را به سفری در دنیای زیباییشناسی خط و هنر اصیل ایرانی میبرد و با زندگی و آثار هنرمندی آشنا میسازد که قریب به یک سده از عمر پربرکت خود را صرف کتابت قرآن مجید و ادعیه شریفه کرد و آثارش اکنون زینتبخش موزههای بزرگ ایران و جهان است .