تقیالدین اوحدی بلیانی؛ تذکرهنویس پرکار و شاعر عصر صفوی
تقیالدین محمد اوحدی بلیانی، شاعر، ادیب و تذکرهنویس نامدار سدهٔ دهم و یازدهم هجری، از چهرههای برجستهٔ ادبی عصر صفوی است که با تألیف ارزشمندترین تذکرهٔ شعرای فارسی، نام خود را برای همیشه در تاریخ ادبیات ایران جاودانه ساخت. کتاب «تقیالدین اوحدی بلیانی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر، دریچهای است به زندگی پرماجرا و آثار گرانسنگ این ادیب فرزانه .
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که در مجموعهٔ «ولایتی» (معرفی مفاخر و مشاهیر ایرانزمین) منتشر شده، با زبانی ساده و روان به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت تقیالدین اوحدی بلیانی میپردازد. اوحدی در سال ۹۷۳ هجری قمری در اصفهان و در خاندانی که نسب به امام موسی کاظم (ع) میبردند، دیده به جهان گشود . دوران پرتحرک زندگی او شامل سفرهای علمی متعدد، از اصفهان و شیراز گرفته تا عتبات عالیات و سرانجام هندوستان بود . وی در دربار شاه عباس صفوی تقرب یافت و سپس به هند رفت و در دربار جهانگیرشاه به فعالیتهای ادبی خود ادامه داد . کتاب حاضر ضمن مروری بر زندگی این ادیب سیاح، به مهمترین اثر او یعنی تذکرهٔ عظیم «عرفاتالعاشقین و عرصاتالعارفین» و دیگر آثار ارزشمندش میپردازد .
مشخصات کتاب:نویسنده: علیاکبر ولایتی ناشر: انتشارات امیرکبیر سال نشر: مهر ۱۳۹۱ تعداد صفحات: ۱۰۴ صفحه قطع: جیبی
ساختار و محتوای کتاب:کتاب «تقیالدین اوحدی بلیانی» در این مجموعه، با توجه به حجم متناسب و قطع جیبی آن، معمولاً شامل بخشهای زیر است:زندگینامه: شرح حال اوحدی بلیانی از تولد در اصفهان، تحصیلات مقدماتی در مکتبخانهٔ شاه طهماسب، سفر به شیراز و شاگردی نزد مولانا میرقاری، تا سفرهای پرماجرای او به عتبات عالیات و هندوستان . کتاب به ارتباط او با شاه عباس صفوی و دریافت لقب «شاهپسند» و نیز حضور در دربار جهانگیرشاه در هند میپردازد .آثار و تألیفات: معرفی مهمترین آثار اوحدی بلیانی که در این میان تذکرهٔ عظیم «عرفاتالعاشقین و عرصاتالعارفین» جایگاهی ویژه دارد. این تذکره که در سالهای ۱۰۲۲ تا ۱۰۲۴ هجری تألیف شده، شرح حال و نمونه اشعار نزدیک به ۳۵۰۰ شاعر را از آغاز شعر فارسی تا عصر مؤلف در بر میگیرد و از مهمترین منابع ادبیات فارسی به شمار میرود . دیگر آثار معرفیشده شامل «سرمه سلیمانی» (فرهنگ لغات فارسی)، «ساقینامه»، مثنوی «یوسف و یعقوب» و دیوان اشعار است .جایگاه ادبی: توضیح دربارهٔ اهمیت تذکرهنویسی اوحدی و تأثیر او بر پژوهشهای بعدی ادبی. «عرفاتالعاشقین» بهعنوان یکی از منابع اصلی برای شناخت شعرا و جریانهای ادبی ایران و هند در دوره صفوی، همواره مورد توجه محققان بوده است .اهمیت کتاب:منبعی مناسب برای آشنایی اولیه: برای کسانی که میخواهند نخستین آشنایی جدی خود را با این ادیب و تذکرهنویس بزرگ آغاز کنند، این کتاب گزینهٔ بسیار مناسبی است.زبان ساده: برخلاف برخی کتابهای تخصصی دانشگاهی، این کتاب با قلمی روان نوشته شده و برای عموم خوانندگان قابل استفاده است.معرفی چهرههای تأثیرگذار: اوحدی بلیانی با تألیف بزرگترین تذکرهٔ شعرای فارسی، نقش بیبدیلی در حفظ و انتقال میراث ادبی ایران داشته و این کتاب به خوبی به این جایگاه اشاره میکند.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با تقیالدین اوحدی بلیانی، این تذکرهنویس پرکار و ادیب فرزانهٔ عصر صفوی هستید، کتاب «تقیالدین اوحدی بلیانی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخاب هوشمندانهای خواهد بود. این کتاب شما را به دنیای ادب و تذکرهنویسی فارسی در قرن دهم و یازدهم هجری میبرد و گوشهای از تلاشهای یک دانشمند ایرانی برای ثبت و ضبط میراث شعر فارسی را به نمایش میگذارد.