میرزای شیرازی؛ مرجع فرزانه و رهبر بیبدیل نهضت تنباکو در تاریخ معاصر ایران
میرزا محمدحسن حسینی شیرازی، مشهور به میرزای شیرازی و میرزای بزرگ، از برجستهترین مراجع تقلید شیعه در قرن سیزدهم و چهاردهم هجری است که با فتوای تاریخی تحریم تنباکو، برگ زرینی در تاریخ مبارزات ضداستعماری ایران رقم زد و زمینهساز نهضت مشروطیت شد . کتاب «میرزای شیرازی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر، دریچهای است به زندگی پربار، جایگاه علمی و نقش سرنوشتساز این مرجع بزرگ در تاریخ معاصر ایران .
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که در مجموعهٔ «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» (ولایتی) به قلم دکتر علیاکبر ولایتی نگاشته شده، با زبانی شیوا و مستند به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت میرزای شیرازی میپردازد . میرزای شیرازی در سال ۱۲۳۰ هجری قمری در شیراز دیده به جهان گشود و پس از طی مراحل مقدماتی، راهی اصفهان، کربلا، نجف و سرانجام سامرا شد و از محضر استادان بزرگی چون شیخ مرتضی انصاری بهره برد . او پس از درگذشت شیخ انصاری به مرجعیت عامه شیعه رسید و با هجرت به سامرا، حوزهای علمی پویا و تأثیرگذار بنیان نهاد . کتاب حاضر ضمن مرور زندگی پرفایدهٔ این مرجع فرزانه، به معرفی مهمترین اقدام تاریخی او یعنی فتوای تحریم تنباکو میپردازد که با یک جمله «الیوم استعمال توتون و تنباکو بای نحو کان در حکم محاربه با امام زمان (عج) است» ، قرارداد استعماری رژی را بر هم زد و قدرت نفوذ معنوی مرجعیت شیعه را به جهانیان ثابت کرد .
مشخصات کتاب :نویسنده: علیاکبر ولایتی زیرنظر: سجاد محمدی ویراستاران: هومن عباسپور، الهه سوداچی ناشر: انتشارات امیرکبیر (کتابهای جیبی) تاریخ نشر: اردیبهشت ۱۳۹۲ تعداد صفحات: ۱۳۶ صفحه قطع: جیبی نوع جلد: شومیز شمارگان: ۲۰۰۰ نسخه شابک: 978-964-303-522-8
ساختار و محتوای کتاب:کتاب «میرزای شیرازی» در این مجموعه، با بهرهگیری از منابع تاریخی معتبر، به بازشناسی تأثیر این عالم بزرگ شیعه میپردازد. محتوای کتاب شامل بخشهای زیر است:شرح احوال و زندگینامه: معرفی میرزای شیرازی از تولد در شیراز، تحصیلات در اصفهان، کربلا و نجف، شاگردی در محضر شیخ مرتضی انصاری، و سرانجام هجرت به سامرا و تأسیس حوزه علمی پویا .جایگاه علمی: مروری بر مقام والای علمی میرزای شیرازی که پس از درگذشت شیخ انصاری، زعامت و مرجعیت عامه شیعه را بر عهده گرفت و حوزه درسش با حضور هزاران شاگرد، بزرگترین حوزه علمی روزگار خود شد .شاگردان برجسته: اشاره به شاگردان نامداری که در محضر ایشان پرورش یافتند و هر یک از مراجع و علمای بزرگ بعدی شدند.نقش تاریخی در نهضت تنباکو: بررسی محوریترین بخش زندگی میرزای شیرازی یعنی رهبری معنوی نهضت تنباکو. در این بخش به شرح قرارداد استعماری رژی، تلاشهای سید جمالالدین اسدآبادی، و سرانجام صدور فتوای تاریخی تحریم تنباکو پرداخته میشود . این فتوا چنان در میان مردم نفوذ کرد که همسر ناصرالدین شاه نیز برای استعمال قلیان از او اجازه خواست و در نهایت شاه را وادار به لغو قرارداد کرد .اهمیت کتاب:دریچهای به تاریخ معاصر ایران و نقش مرجعیت: این کتاب فرصتی است برای آشنایی با شخصیتی که با یک فتوا، مسیر تاریخ ایران را تغییر داد و قدرت نفوذ معنوی تشیع را در مبارزه با استعمار به اثبات رساند .منبعی معتبر و در عین حال ساده: اثری مستند به قلم یکی از پژوهشگران معاصر که با زبانی روان برای مخاطب عام، بهویژه جوانان و نوجوانان، نگاشته شده است .معرفی میراث ماندگار: شناخت میرزای شیرازی، شناخت بخش مهمی از تاریخ فقه، سیاست و مبارزات ضداستعماری ایران است و این کتاب به خوبی از عهدهٔ این معرفی برمیآید.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با میرزای شیرازی، این مرجع فرزانه و رهبر بیبدیل نهضت تنباکو هستید، کتاب «میرزای شیرازی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخابی ارزشمند است. این کتاب شما را به سفری در روزگار قاجار و دنیای پرفیض حوزه علمیه سامرا میبرد و با زندگی و اندیشهٔ مرجعی آشنا میسازد که با غیرت دینی و نفوذ معنوی خود، برگ زرینی بر تاریخ مبارزات ملت ایران افزود .