میرزا غلامرضا اصفهانی؛ نابغهٔ خوشنویسی عصر قاجار و صاحبسبکی بیبدیل در نستعلیق و شکسته
میرزا غلامرضا اصفهانی، از برجستهترین و نامدارترین خوشنویسان ایرانی در دورهٔ قاجار است که در هر دو خط نستعلیق و شکستهنستعلیق به مهارتی کمنظیر دست یافت و آثاری ماندگار از خود به جای گذاشت . کتاب «میرزا غلامرضا اصفهانی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر، روایتی خواندنی از زندگی پرفرازونشیب، استادیهای هنری و میراث گرانسنگ این هنرمند فرزانه است.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
این کتاب که در مجموعهٔ «ولایتی» (معرفی مفاخر و مشاهیر ایرانزمین) به قلم دکتر علیاکبر ولایتی نگاشته شده، با زبانی سلیس و مستند به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت میرزا غلامرضا اصفهانی میپردازد . میرزا غلامرضا (۱۲۴۶-۱۳۰۴ هجری قمری) که تولدش را مرهون توسل پدرش به امام رضا (ع) دانستهاند، از کودکی استعدادی شگرف در خوشنویسی از خود نشان داد . او در محضر استادانی چون میر سید علی تهرانی و میرزا عبدالجواد اصفهانی (عنقا) پرورش یافت و چنان در این هنر ترقی کرد که در نوجوانی به دربار محمدشاه و سپس ناصرالدین شاه راه یافت و به تعلیم خط شاهزادگان و اشراف پرداخت . کتاب حاضر ضمن مرور زندگی این هنرمند بزرگ، به ویژگیهای منحصربهفرد هنری او، از جمله تسلط همزمان بر خط نستعلیق و شکسته، کتیبهنگاریهای بینظیر (چون کتیبههای مدرسه سپهسالار) و جایگاه ویژهاش در سیاهمشقنویسی میپردازد و گوشهای از رنجها و فرازونشیبهای زندگی او را به تصویر میکشد .
مشخصات کتاب :
نویسنده: علیاکبر ولایتی
ناشر: انتشارات امیرکبیرتاریخ
نشر: مهر ۱۳۹۱
تعداد صفحات: ۱۳۶ صفحه قطع: جیبی
شابک: 978-964-303-474-0
ساختار و محتوای کتاب:کتاب «میرزا غلامرضا اصفهانی» در این مجموعه، با توجه به حجم متناسب و قطع جیبی آن، معمولاً شامل بخشهای زیر است:زندگینامه: شرح حال میرزا غلامرضا از تولد در اصفهان و مهاجرت خانوادهاش به تهران، دوران کودکی و رؤیای صادقهای که در هفتسالگی دید و مسیر زندگیاش را به سوی خوشنویسی تغییر داد، تا تحصیل در محضر استادان بزرگ .استادان و شاگردان: معرفی استادان برجستهای که میرزا غلامرضا در محضر آنان تلمذ کرد، از جمله میر سید علی تهرانی (در نستعلیق) و میرزا عبدالجواد اصفهانی متخلص به عنقا (در شکستهنستعلیق) . همچنین اشاره به شاگردان و تأثیرگذاران مکتب او.ویژگیهای هنری و آثار: مروری بر مهمترین ویژگیهای هنری میرزا غلامرضا، از جمله:تسلط بر دو خط: توانایی بینظیر او در نگارش استادانهٔ هر دو خط نستعلیق و شکستهنستعلیق .کتیبهنگاری: استادی او در کتیبهنگاری که کتیبههای سردر مسجد و مدرسهٔ سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری) از شاهکارهای اوست .سیاهمشق: نقش مهم او در ارتقای سیاهمشق از تمرینی ساده به سطحی والا و اثری مستقل و هنری .سایر آثار: اشاره به کتابت آثاری چون «گلستان سعدی»، «رساله تحفهالوزرا» و قطعات متعدد .فرازونشیبهای زندگی: روایت زندگی پرفرازونشیب او، از محبوبیت و منزلت در دربار تا متهم شدن به بابیگری، زندان و حتی محکومیت به اعدام که با وساطت نزدیکان و معیرالممالک نجات یافت . همچنین اشاره به تنگدستی، فقدان عزیزان و مرگ فرزندش که روحیهٔ او را سخت آزرد .اهمیت کتاب:دریچهای به جهان هنر اصیل ایرانی: این کتاب فرصتی است برای آشنایی با یکی از بزرگترین هنرمندان خوشنویس ایران که نامش با اعتلای خط نستعلیق و شکسته در دورهٔ قاجار گره خورده است.منبعی معتبر و در عین حال ساده: اثری مستند به قلم یکی از پژوهشگران معاصر که با زبانی روان برای مخاطب عام، بهویژه جوانان و نوجوانان، نگاشته شده است.معرفی میراث ماندگار: شناخت میرزا غلامرضا، شناخت بخش مهمی از تاریخ هنر ایران در عصر قاجار است و این کتاب به خوبی از عهدهٔ این معرفی برمیآید.
کلام آخر:اگر به دنبال کتابی مختصر، مفید و معتبر برای آشنایی با میرزا غلامرضا اصفهانی، این نابغهٔ بینظیر خوشنویسی ایران هستید، کتاب «میرزا غلامرضا اصفهانی» از مجموعهٔ «ولایتی» انتشارات امیرکبیر انتخابی ارزشمند است. این کتاب شما را به سفری در دنیای زیباییشناسی خط و هنر اصیل ایرانی میبرد و با زندگی و آثار هنرمندی آشنا میسازد که آثارش در موزههای بزرگ ایران و جهان میدرخشد و او را به عنوان یکی از بزرگترین خوشنویسان تاریخ هنر ایران معرفی میکند .