ابن واضح یعقوبی: بنیان‌گذار تاریخ‌نگاری علمی و صدای شجاع تشیع در سده‌های نخست اسلام

ابن واضح یعقوبی، مورخ برجستۀ شیعه‌مذهب، از پیشگامان بزرگ تحول در تاریخ‌نگاری اسلامی است؛ اندیشمندی که تاریخ را از حدّ وقایع‌نگاری تقویمیِ صرف فراتر برد و آن را به دانشی تحلیلی، منسجم و مبتنی بر معارف انسانی ارتقا داد. نوآوری مهم او در تلفیق تاریخ و جغرافیا و به‌کارگیری آگاهانۀ داده‌های اجتماعی، فرهنگی و انسانی در نگارش تاریخ، جایگاه یعقوبی را در زمرۀ بنیان‌گذاران تاریخ‌نگاری علمی در جهان اسلام تثبیت می‌کند.

ابن واضح یعقوبی: بنیان‌گذار تاریخ‌نگاری علمی و صدای شجاع تشیع در سده‌های نخست اسلام
وی در نقل روایات تاریخی، به امانت‌داری و دقت علمی شهره است. استفاده از منابع موثق، سامان‌دهی عالمانۀ اطلاعات و بهره‌گیری از مصاحبه‌های حضوری با راویان و شاهدان عینی، نشان از روش‌مندی و نگاه پژوهشی او دارد؛ روشی که قرن‌ها بعد به‌عنوان اصل اساسی تحقیق تاریخی شناخته شد.اهمیت یعقوبی تنها در نوآوری علمی او خلاصه نمی‌شود. در روزگاری که دشمنان امیرالمؤمنین علی(ع) از سر کینه و دوستان آن حضرت از بیم جان، جرئت نقل اخبار اهل‌بیت(ع) را نداشتند، ابن واضح یعقوبی با شجاعتی کم‌نظیر به ثبت و روایت تاریخ تشیع پرداخت. او واقعه غدیر و حدیث ثقلین را با صراحت و وضوح در تاریخ خود آورد و بدین‌سان، تاریخ‌نگاری را به عرصه‌ای برای صیانت از حقیقت و هویت شیعی بدل ساخت. از این منظر، یعقوبی نه‌فقط یک مورخ، بلکه پاسدار حافظۀ تاریخی تشیع به‌شمار می‌آید.

کتاب «ابن واضح یعقوبی» اثر دکتر علی‌اکبر ولایتی و منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، از مجموعه وزین «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» است و به بررسی جامع جایگاه یعقوبی در تاریخ اندیشه و تاریخ‌نگاری اسلامی می‌پردازد.
دکتر ولایتی در این کتاب، با نگاهی تمدن‌محور و تحلیلی، نشان می‌دهد که چگونه یعقوبی با نوآوری روشی در تاریخ‌نگاری، تلفیق تاریخ و جغرافیا، و التزام به امانت علمی، نقشی بنیادین در شکل‌گیری سنت تاریخ‌نویسی علمی در جهان اسلام ایفا کرده است. افزون بر این، کتاب به‌طور ویژه بر هویت شیعی یعقوبی و شجاعت او در ثبت وقایع مربوط به اهل‌بیت(ع) ــ از جمله غدیر و حدیث ثقلین ــ در فضایی آکنده از فشار سیاسی و مذهبی تأکید می‌کند.
این اثر، ابن واضح یعقوبی را نه صرفاً یک مورخ، بلکه حلقه‌ای کلیدی در پیوند دانش تاریخ، تعهد مذهبی و مسئولیت فرهنگی معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاری در تمدن اسلامی، هم‌زمان می‌تواند علمی، اخلاقی و هویت‌ساز باشد.
کتاب «ابن واضح یعقوبی» انتشارات آفتاب، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ اسلام، مطالعات تشیع، تاریخ‌نگاری و تمدن اسلامی–ایرانی به‌شمار می‌آید.
 

 

 

ابن واضح یعقوبی

ارسال نظر