بیدل دهلوی: خورشید سبک هندی و تکیهگاه عرفانی فارسیزبانان شبهقاره
میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی از بزرگترین و ژرفاندیشترین شاعران سبک هندی و از درخشانترین چهرههای شعر و عرفان فارسی در گستره تمدن ایرانی–اسلامی است. این شاعر توانای پارسیگو، که اجدادش از بخارای شریف بودند، در میان صدها تن از بزرگان ادب، هنر و اندیشه، همچون خورشیدی میدرخشید و افقهای تازهای در زبان، تصویر و معنا گشود. شعر بیدل آمیختهای است از عرفان عمیق، تفکر فلسفی، تخیل شگرف و زبان پیچیده و چندلایه که او را به یکی از قلههای بیبدیل شعر فارسی بدل ساخته است.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
با آنکه قدر و منزلت بیدل در ایران آنگونه که شایسته است شناخته نشده، اما در شبهقارۀ هند، افغانستان و سرزمینهای ماوراءالنهر جایگاهی رفیع و زنده دارد. همانگونه که دیوان حافظ شیرازی در خانههای ایرانی مأمن تفأل و مونس جان است، در هند، سند، افغانستان، تاجیکستان، سمرقند، بخارا، بدخشان، فرغانه و کاشغر، دیوان بیدل دهلوی تکیهگاه معنوی و عرفانی مردم بهشمار میآید؛ کتابی که گرمابخش شبهای سرد زمستانی و محور محافل بیدلخوانی و تأملات روحانی است. این حضور زنده، نشاندهندۀ نفوذ عمیق بیدل در وجدان فرهنگی فارسیزبانان شرق جهان اسلام است.
کتاب «بیدل دهلوی» اثر دکتر علیاکبر ولایتی و منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، از مجلدات ارزشمند مجموعۀ «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» است. این کتاب با رویکردی تاریخی، ادبی و تمدنی، به بررسی زندگی، تبار، اندیشه عرفانی و جایگاه منحصربهفرد میرزا عبدالقادر بیدل در تاریخ شعر فارسی میپردازد.
دکتر ولایتی در این اثر، بیدل را نهتنها شاعری بزرگ، بلکه نماد گسترش فرهنگ و زبان فارسی در شبهقاره هند معرفی میکند؛ شاعری که توانست عرفان ایرانی–اسلامی را در قالبی نو، اندیشهورز و عمیق به نسلهای متعدد منتقل کند. کتاب نشان میدهد که چگونه بیدل، با وجود دوری جغرافیایی از ایران، در قلب سنت معنوی فارسیزبانان شرق جهان اسلام حضوری ماندگار یافته و شعر او همچنان الهامبخش اندیشه، سلوک و ذوق ادبی است.
«بیدل دهلوی» انتشارات آفتاب، اثری مرجع برای علاقهمندان شعر فارسی، پژوهشگران سبک هندی و خوانندگانی است که میخواهند با یکی از ژرفترین و در عین حال اثرگذارترین شاعران تاریخ ادب فارسی آشنا شوند؛ شاعری که شعرش پلی است میان عرفان، تفکر و تمدن.
