نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران (بخش دوم): بازخوانی هویت شیعی در سیر تاریخی اندیشه و تمدن اسلامی
«نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» از آثار بنیادین دکتر علیاکبر ولایتی در تبیین سهم تشیع در شکلگیری هویت فکری، فرهنگی و تمدنی ایران و جهان اسلام است. بخش دوم این اثر که در قالب ویراست دوم کتاب سامان یافته، با نگاهی ژرفتر و ساختیافتهتر، به تکمیل و تعمیق مباحث پیشین میپردازد و افقهای تازهای از تاریخ اندیشه شیعی را پیش روی خواننده میگشاید.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
در این ویراست، برای نخستین بار فصلی مستقل به تعریف معنا و مفهوم تشیع و نیز بررسی تاریخی روند تکوین اندیشه و تفکر شیعی اختصاص یافته است؛ فصلی که مبانی اعتقادی، فکری و تاریخی تشیع را در پیوندی منسجم با تحولات سیاسی و فرهنگی جهان اسلام تحلیل میکند. افزون بر این، کتاب با گسترش دامنه پژوهش، به شرح زندگینامه، آثار و خدمات فقیهان، اصولیان، مفسران، محدثان و ادیبان شیعه در شبهقاره هند و میان اندیشمندان اردوزبان میپردازد و نقش تمدنساز آنان را در گسترهای فراتر از جغرافیای ایران برجسته میسازد.از دیگر ویژگیهای مهم بخش دوم، افزوده شدن زندگینامه شخصیتهای تأثیرگذاری است که در ویراست نخست مجال طرح نیافته بودند؛ از جمله نجمالدین دبیران کاتبی قزوینی که حضور او تصویر کاملتری از شبکه نخبگان فکری و فرهنگی شیعه ارائه میدهد. همچنین در این ویراست، تمامی مقالات از نظر ساختار علمی، نظم مطالب و انسجام تحلیلی بازنگری و یکدست شدهاند تا کتاب، علاوه بر غنای محتوایی، از حیث روش و قالب نیز به اثری مرجع بدل شود.
کتاب «نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران (بخش دوم)» منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، ادامهای تکمیلی و بازنگریشده بر یکی از مهمترین آثار معاصر در حوزه تاریخ تمدن اسلامی است. دکتر ولایتی در این بخش، با رویکردی تاریخی–تمدنی و تحلیلی، میکوشد نشان دهد که تشیع نهتنها یک مذهب فقهی و کلامی، بلکه جریانی تمدنساز بوده که در علوم دینی، ادبیات، فلسفه، تاریخنگاری و هویت فرهنگی جوامع اسلامی نقشی تعیینکننده ایفا کرده است.
این کتاب، با گسترش دامنه جغرافیایی و فکری مباحث، حضور فعال و خلاق شیعه را از ایران تا شبهقاره هند دنبال میکند و تصویری جامع از پیوند ایمان شیعی با فرهنگ ایرانی ارائه میدهد؛ پیوندی که به باور نویسنده، شالودۀ هویت تاریخی ایران اسلامی را شکل داده است. بخش دوم این اثر، بهویژه برای پژوهشگران تاریخ تشیع، تمدن اسلامی و مطالعات هویت ایرانی، منبعی مرجع و راهگشا بهشمار میآید و جایگاه کتاب را در مجموعه «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» بیش از پیش تثبیت میکند.
