عطاملک جوینی: تاریخنگار بزرگ عصر مغول و روایتگر دقیق سقوط و تداوم ایران
علاءالدین عطاملک جوینی از برجستهترین رجال فکری و سیاسی قرن هفتم هجری است؛ اندیشمندی که در یکی از بحرانیترین ادوار تاریخ ایران، همزمان سیاستمدار، دیوانسالار و تاریخنگار بود. او با حضور مستقیم در ساختار حکومت ایلخانی و آگاهی عمیق از تحولات زمانه، توانست روایتی مستند، دقیق و درونساختاری از وقایع سهمگین هجوم مغول ارائه دهد؛ روایتی که امروزه از مهمترین منابع تاریخ ایران و جهان اسلام بهشمار میآید.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
شاهکار ماندگار او، «تاریخ جهانگشای جوینی»، تنها یک گزارش وقایع نیست، بلکه تحلیلی ژرف از فروپاشی نظامهای سیاسی کهن، چگونگی استیلای مغولان و تلاش نخبگان ایرانی برای حفظ فرهنگ، دیوانسالاری و هویت تمدنی ایران است. عطاملک جوینی با نثری استوار و آگاهانه، تصویری واقعگرایانه از قدرت، خشونت، تدبیر و بقا ترسیم میکند و نشان میدهد که چگونه تاریخنگاری میتواند ابزاری برای حفظ حافظۀ تاریخی یک ملت باشد. او نماد نسلی از نخبگان ایرانی است که در دل سلطۀ بیگانه، با خرد سیاسی و قلم تاریخی، در خدمت تداوم فرهنگ و تمدن ایران ایستادند.
کتاب «عطاملک جوینی» اثر دکتر علیاکبر ولایتی و منتشرشده توسط انتشارات آفتاب، به بررسی جامع زندگی، شخصیت سیاسی–فرهنگی و آثار تاریخی یکی از مهمترین مورخان ایران در عصر مغول میپردازد. در این کتاب، عطاملک جوینی نهفقط بهعنوان نویسندۀ تاریخ جهانگشای جوینی، بلکه بهمثابۀ کنشگری آگاه در متن تحولات سیاسی معرفی میشود.
دکتر ولایتی با رویکردی تحلیلی، جایگاه تاریخ جهانگشا را در تاریخنگاری اسلامی و ایرانی تبیین کرده و نشان میدهد که چگونه این اثر، منبعی بیبدیل برای شناخت حملۀ مغول، ساختار قدرت ایلخانی و نقش نخبگان ایرانی در ادارۀ کشور است. کتاب همچنین به سبک نگارش، دقت تاریخی و تأثیر ماندگار جوینی بر مورخان پس از خود میپردازد.
این اثر برای پژوهشگران تاریخ ایران، علاقهمندان تاریخ مغول، و مخاطبانی که به پیوند سیاست، تاریخ و هویت ایرانی–اسلامی توجه دارند، منبعی معتبر، خواندنی و راهگشا بهشمار میآید.
