اوحدی مراغهای: شاعر عارف و حلقه پیوند سنت عرفانی ایران با حکمت ابنعربی
اوحدالدین مراغهای از چهرههای برجسته شعر و عرفان ایران در سدههای میانی است که جایگاهی مهم در تداوم سنت معنوی و فکری ایران اسلامی دارد. سرودن منظومه بلند «جامِ جم» به خواست خواجه غیاثالدین فرزند خواجه رشیدالدین فضلالله و به نام سلطان ابوسعید، نشان از اعتبار علمی و فرهنگی اوحدی در دربار و محافل فکری زمانه خویش دارد.
در بخشی از این کتاب میخوانیم:
بررسی آثار و روابط فکری اوحدی با شاعران و عارفان پیش و پس از خود، آشکار میسازد که وی تنها یک شاعر نیست، بلکه حلقهای مؤثر در زنجیره فرهنگی–عرفانی–اعتقادی ایران بهشمار میآید. آثار او گواه استغراق عمیق او در علوم دینی و معارف عرفانی است؛ بهویژه تأثیرپذیری او از آموزههای شیخ اکبر محیالدین ابنعربی که از طریق شاگرد برجستهاش صدرالدین قونوی به اوحدی منتقل شده است.چنانکه در مجالسالعشاق منسوب به روزگار سلطان حسین بایقرا آمده، اوحدی یکی از هجده مرید خاصی بود که در محضر صدرالدین قونوی به قرائت و شرح فصوصالحکم میپرداختند. این پیوند مستقیم با کانون اندیشه عرفان نظری، جایگاه اوحدی مراغهای را بهعنوان شاعری آگاه به مبانی عمیق حکمت و عرفان اسلامی تثبیت میکند؛ شاعری که شعرش امتداد اندیشه است و عرفانش با فرهنگ و هویت ایرانی درآمیخته است.کتاب «اوحدی مراغهای» نوشته دکتر علیاکبر ولایتی و منتشرشده از سوی انتشارات آفتاب، از آثار مجموعه ارزشمند «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران» است؛ مجموعهای که به معرفی شخصیتهایی میپردازد که در شکلگیری و تداوم فرهنگ و تمدن ایران اسلامی نقشی بنیادین داشتهاند.در این کتاب، دکتر ولایتی با نگاهی تاریخی–تمدنی، نخست فضای سیاسی، فرهنگی و فکری عصر ایلخانی را ترسیم میکند و سپس به زندگی، سیر معنوی و آثار اوحدی مراغهای میپردازد. منظومه جامِ جم بهعنوان مهمترین اثر اوحدی، از منظر ادبی، عرفانی و اعتقادی تحلیل میشود و پیوند آن با سنت عرفان نظری ابنعربی و مکتب صدرالدین قونوی بهروشنی نشان داده میشود.نویسنده، اوحدی را نه صرفاً شاعری خوشقریحه، بلکه آفرینندهای فرهنگی معرفی میکند که در تداوم حکمت، عرفان و شعر فارسی نقشی واسط و تعیینکننده داشته است. این کتاب نشان میدهد که چگونه اوحدی مراغهای، با تلفیق شعر، عرفان و اندیشه دینی، سهمی ماندگار در هویت فرهنگی ایران ایفا کرده و یکی از حلقههای استوار سنت معنوی ایران اسلامی بهشمار میآید.
